Naučni most kroz vekove „Spomenica” čuva prošlost Srema

SREMSKA MITROVICA – „Spomenica” u izdanju Istorijskog arhiva „Srem”, naučni časopis od nacionalnog značaja, u novom broju okuplja afirmisane autore, univerzitetske profesore, ali i mlađe proučavaoce istorije. Na promociji časopisa u Biblioteci „Gligorije Vozarović”, govorili su glavni i odgovorni urednik prof. dr Nenad Ninković, prof. dr Nenad Lemajić i Mirjana Medalić.

Prvi broj časopisa objavljen je još 2002. godine, povodom 55 godina postojanja Arhiva, sa jasnom namerom da „Spomenica” postane mesto sistematskog proučavanja prošlosti Srema i šireg prostora, bez vremenskih ograničenja. Razvoju i naučnoj profilaciji časopisa značajno su doprineli tadašnji direktor Arhiva Radovan Srdić, prof. dr Nenad Lemajić, prof. dr Đorđe Đurić bivši urednik, kao i Nada Simić-Lemajić, prva glavna i odgovorna urednica. Od 16. broja, funkciju glavnog urednika obavlja prof. dr Nenad Ninković, vanredni profesor Filozofskog fakulteta u Novom Sadu.

Kako je prof. Ninković istakao na promociji, radovi su, kao i u prethodnim brojevima, tematski raspoređeni u četiri celine: Članci i rasprave, Prilozi i građa, Arhivistika i Prikazi i beleške. U prvom delu dominiraju istorijske studije zasnovane na arhivskim izvorima i kritičkoj analizi. Među istorijskim studijama nalaze se radovi o epidemijama kuge u Budimu i Bačkoj, verskim i identitetskim sporovima u Zemunu u XVIII veku i o sudbini nacionalnih manjina u Vojvodini nakon 1944. godine. O tome su pisali: Lazar Radan, Dejan Jakšić, Marko Krička i Slobodan Bjelica.

Socijalnu i političku istoriju međuratnog perioda obrađuje Stevo Lapčević, pišući o zemljoradničkom pokretu u Sremskoj Mitrovici i ličnosti dr Nebojše Maletića, kroz sećanja dr Dragoljuba Jovanovića. Žarko Panić donosi analizu sednica Gradskog veća u Sremskoj Mitrovici 1939. godine, osvetljavajući lokalnu upravu u predvečerje Drugog svetskog rata. Ratnu tematiku nastavlja Danilo Jadranski radom o pokušaju formiranja Srpske divizije u Sremu 1944. godine,

Posebnu vrednost ima odeljak Prilozi i građa, koji donosi vredne izvore i memoarsku građu, kao i do sada manje korišćenu arhivsku dokumentaciju, uključujući teme iz vojne i ekonomske istorije, kao i svedočenja o ratnim godinama u Sremu. Zastupljenis u Autori Žarko B. Veljković, Mile B. Anđelić, Snežana B. Aleksić, Nenad Lemajić i Gorana Lemajić.

Arhivističke teme obrađuje Mirjana Medalić u dva rada: prvi prati razvoj arhivskog fonda fabrike celuloze i papira „Milan Stepanović – Matroz”, od registrature do sređene arhivske celine, dok drugi analizira arhivsku građu privrednih društava u svetlu novog Zakona o arhivskoj građi i arhivskoj delatnosti. U završnom delu, Goran Vasin donosi prikaze značajnih savremenih istoriografskih dela.

Program promocije vodila je Jasna Arbanas, a u muzičkom delu učestvovali su učenici Muzičke škole „Petar Krančević”. Posetioci promocije dobili su primerak časopisa na poklon.

U celini, ovaj broj „Spomenice” predstavlja značajan doprinos regionalnoj istoriji, arhivistici i istoriografiji, povezujući mikroistorijske studije sa širim društvenim i političkim procesima.